Bergama Tarihi

Bergama, Kuzey Ege’de Bakırçay Irmağı’nın doğu-batı yönünde uzanmış olduğu graben vadisinin kıyısında yer almaktadır. Çeşitli kaynaklarda Pergamon, Pergamonos ya da Pergamos isimleriyle bilinen Bergama kentinin adı; Anadolu’da çok eski dönemlerden beri bilinen mahalli bir dilden türeyip ‘Kale’ veya ‘Müstahkem Mevki’ anlamına gelmektedir.

Kale Dağı’nın tepesindeki Antik Pergamon yerleşkesi haricinde Bakırçay Ovası’na dağılmış olan pek çok sayıda höyük bulunmaktadır. Bu höyüklerde yapılan araştırmalar doğrultusunda kentin iskan tarihinin Erken Tunç Çağı’na (M.Ö. 3000) kadar uzandığı anlaşılmaktadır.

Antik Yunan Dönemi

Pergamon tepesindeki Akropol’de ilk yerleşime dair izler, M.Ö. 7. ve 6. yüzyıla kadar dayanmaktadır. Pausanias, Bergama’nın kahraman Pergamus tarafından kurulduğunu söylemiştir. Bir başka eserde Pergamon’un kurucusu olarak Herakles’in oğlu Telephos gösterilmektedir.

Pers Dönemi

Anadolu M.Ö. 543-333 yılları arasında Pers hakimiyeti altında kalmıştır. Antik metinlerde Pergamon adı ilk kez Ksenophon’a ait Onbinlerin Dönüşü adlı eserde yer almaktadır. Ksenophon, M.Ö. 400-399 yıllarında Pergamon’a uğramıştır ve Persli hükümdarlara bağlı yerel yönetici Eretria’lı Gongylos’un evinde misafir edilmiştir.

Makedonya Krallığı

Büyük İskender’in M.Ö. 334 yılında Doğu seferine çıkmasıyla birlikte Persler’in Andaolu’daki 200 yıllık saltanatı sona ermiştir. Bundan sonra tüm Batı Anadolu gibi Pergamon da Makedonya Krallığı’nın hükmü altına girmiştir.

Pergamon Krallığı

M.Ö. 282 yılında isyan çıkaran Philetairos yönetime el koymuştur ve yaklaşık 150 yıl süren Pergamon Krallığı’nı kurmuştur. Pergamon Kralları sırasıyla şu şekildedir:

  • Philetairos Dönemi (M.Ö. 281-263)
  • Eumenes Dönemi (M.Ö. 263-241)
  • I. Attalos Dönemi (M.Ö. 241-197)
  • II. Eumenes Dönemi (M.Ö. 197-159)
  • II. Attalos Dönemi (M.Ö. 159-389)
  • III. Attalos Dönemi (M.Ö. 138-133) ‘dir.

Roma Cumhuriyet Dönemi

Roma İmparatorluğu’nun Pergamon Krallığı’nı devralmasıyla birlikte (M.Ö.133) bu kent Roma’nın Asya Eyaleti’ne başkent olmuş ve ona Néocore, yani ‘Mabetler Muhafızı’ unvanı layık görülmüştür.

Roma İmparatorluğu

Roma Cumhuriyet Dönemi’ne son veren Actium Savaşı (M.Ö. 31)’yla birlikte Bergama da tüm Roma gibi dört yüz yıllık bir barış ve refah dönemine kavuşmuştur. M.S. 3. yüzyıldan itibaren Roma İmparatorluğu’nun kan kaybetmeye başlaması haliyle Pergamon’u da etkilemiştir. Roma İmparatorluğu’nun M.S.395 yılında Batı ve Doğu olmak üzere ikiye ayrılmasıyla birlikte Bizans egemenliğinde kalan kent, iyice küçülmeye yüz tutmuştur. Bizans Dönemi’nde kent daraltılmış yeni bir surla çevrelenmiştir.

Karesi Beyliği

1300’lü yılların başında Bergama’da Menteşeoğulları’yla birlikte Türk Dönemi başlamıştır. 1301 yılında Osman Gazi’nin General Musollon komutasındaki Bizans ordusunu mağlup etmesinden sonra Bergama, Karesi Beyi Aclan Bey’in idaresine girmiştir.

Osmanlı Devleti

Aclan Bey’in vefatıyla birlikte yerine geçen büyük oğlu Demirhan Bey’in kötü yönetimi sonucunda Bergama, 1317 tarihinde Osmanlı yönetimine geçmiştir. Bergama, 14. ve 15. yüzyıllarda büyük bir gelişim göstermiş olup sınırları Bakırçay Ovası’na doğru genişlemiştir. 1868 yılına kadar Balıkesir sancağına, 1868 yılından 1890 yılına kadar Manisa eyaletine bağlı olarak kalmıştır. Bergama, 1890 yılında İzmir iline bağlanmıştır.

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sepetim